Fytoplankton: kenmerken, voordelen en gebruik.
Fytoplankton vormt de basis van de mariene voedselketen en speelt een cruciale rol in het ecosysteem van het zeeaquarium met rif. Deze autotrofe micro-organismen kunnen in water opgeloste anorganische voedingsstoffen omzetten in levende biomassa en vervullen daarmee een fundamentele rol als primaire producenten. De afgelopen jaren is het onderzoek naar verschillende fytoplanktonsoorten geïntensiveerd, wat heeft geleid tot innovatieve toepassingen in uiteenlopende sectoren, waaronder aquarium- en aquacultuur. In dit artikel richten we ons op het belang van fytoplankton in de aquariumhobby en bekijken we in het bijzonder de unieke kenmerken van enkele geselecteerde soorten.
Tetraselmis
Tetraselmis is een familie van euryhaliene algen die zowel in zoet als in zout water voorkomen. Deze alg, met haar langwerpige cellen (10-15 micron), wordt veel gebruikt als voedsel voor filtervoeders, tweekleppigen en zoöplankton. Tetraselmis wordt gekenmerkt door een hoge eiwitconcentratie en een uitstekend aminozuurprofiel, groeit snel en is effectief in het opnemen van voedingsstoffen, met name nitraten, waardoor ze nuttig is voor de export van voedingsstoffen en de stabilisatie van het systeem.
Ze is bijzonder effectief wanneer ze wordt gebruikt in combinatie met andere algensoorten.
Synechococcus
Synechococcus is een familie van planktonische cyanobacteriën die in alle zeeën en oceanen voorkomen; er zijn ook euryhaliene en zoetwatersoorten bekend.
Deze soort is zeer klein (1-2 micron) en heeft een intens smaragdgroene kleur. Toch is ze vrijwel onbekend binnen de aquacultuur en andere traditionele toepassingsgebieden.
Synechococcus wordt gekenmerkt door een goede aanwezigheid van pigmenten zoals fycocyaninen en fycobilinen en door een uitgebalanceerde samenstelling. Ze kan worden gebruikt als voedsel voor zoöplankton en filtervoeders die zeer klein fytoplankton accepteren.
De soort heeft de afgelopen jaren bekendheid gekregen vanwege haar vermogen om cyanobacteriën, bacteriële aggregaten en andere ongewenste algengroei in aquaria actief tegen te gaan.
Het is nog niet volledig duidelijk of het werkingsmechanisme berust op metabolische concurrentie of op de productie van antagonistische allelopathische moleculen, maar de doeltreffendheid ervan bij het bestrijden van hinderlijke cyanobacteriën is inmiddels bewezen.
Ook een uitstekende kandidaat voor de export van voedingsstoffen, met name fosfor. Dankzij haar vermogen om gasvormige stikstof te binden, kan ze het fosfaat in het aquarium opnemen, zelfs wanneer het nitraatgehalte vrijwel nul is.
Porphyridium
Porphyridium is een geslacht van microalgen met een enorm toepassingspotentieel. Deze algen staan bekend om de productie van talrijke bioactieve moleculen, waarvan sommige antimicrobiële, antivirale, ontstekingsremmende en immunostimulerende eigenschappen hebben.
Porphyridium is effectief in het opnemen van stikstofhoudende voedingsstoffen en produceert tegelijkertijd exopolysachariden die zeer effectief zijn gebleken bij het verwijderen van verschillende zware metalen.
Dankzij deze unieke kenmerken en haar biochemische samenstelling beschouwen we Porphyridium als een ideale kandidaat voor geavanceerde aanvullende protocollen.
Dunaliella
Dunaliella is een eencellige groene alg die bekendstaat om haar tolerantie voor hoge zoutconcentraties. Onder stress produceert deze alg bètacaroteen, een belangrijke carotenoïde en voorloper van vitamine A.
Dunaliella is effectief in het opnemen en metaboliseren van voedingsstoffen, vooral nitraten, en is bijzonder geschikt voor gebruik in systemen met koolstofdosering.
Haar vermogen om carotenoïden en andere bioactieve moleculen te produceren, maakt haar tot een waardevol ingrediënt in het voedsel voor zoöplankton en filtervoeders, en draagt bij aan hun gezondheid en kleur.
Ook deze soort is bijzonder effectief wanneer ze wordt gebruikt in combinatie met andere algensoorten.
Isochrysis
Isochrysis is een microalg uit de familie van de goudalgen, die bekendstaat om haar uitstekende voedingswaarde en veel wordt gebruikt in de professionele schelpdier- en aquacultuur.
Deze kleine, bolvormige alg (ongeveer 6 micron in diameter) staat bekend om haar hoge gehalte aan lipiden en essentiële vetzuren en is uitstekend voedsel voor filtervoeders, tweekleppige weekdieren en zoöplankton. Dankzij haar vermogen om voedingsstoffen op te nemen en te metaboliseren, draagt ze aanzienlijk bij aan de export van voedingsstoffen en de stabilisatie van het systeem.
Daarnaast maakt haar vermogen om zowel fotosynthese (autotroof metabolisme) als heterotrofe/mixotrofe voeding uit te voeren haar bijzonder geschikt voor systemen waarin bacteriële groei wordt gestimuleerd door koolstofdosering.
Haematococcus
Haematococcus is een zoetwatermicroalg die bekendstaat om haar vermogen om onder stress astaxanthine te produceren, een krachtige antioxidant en carotenoïdepigment. Dit pigment, dat de alg beschermt tegen oxidatieve stress door zonnestraling, is verantwoordelijk voor de rode kleur van veel diersoorten die zich er direct of indirect mee voeden.
De grotere afmetingen van Haematococcus (ongeveer 20 micron) maken haar ideaal als voedsel voor benthische organismen, filtervoeders en zoöplankton, waarbij ze antioxidanten en gunstige pigmenten aanlevert.
Haematococcus kan zich niet in het aquarium voortplanten, maar is bijzonder rijk aan eiwitten, lipiden en essentiële vetzuren. Daardoor is ze een uitstekende keuze voor voedingssupplementatie in zeeaquaria.
Voordelen en gebruik van fytoplankton
Stabiliteit van het systeem: Een regelmatige dosering van fytoplankton draagt aanzienlijk bij aan het behoud van stabiliteit in ons rifecosysteem.
De constante aanwezigheid van deze microalgen helpt de concentraties opgeloste voedingsstoffen te verlagen, verbetert de waterkwaliteit, gaat de vorming van ongewenste alg- en bacteriefilms tegen en verhoogt het aantal filtervoedende organismen en hun larven.
Wanneer er sprake is van een teveel aan voedingsstoffen of metabole onevenwichtigheden in het systeem, is het doseren van verschillende fytoplanktonstammen een van de eerste interventies die we adviseren, in combinatie met het bacteriële protocol BEA AEQUILIBRIUM en een gerichte dosering van BEA RESOLVE.
Biologische bestrijding: Talrijke fytoplanktonsoorten blijken effectief in het tegengaan van de groei van cyanobacteriën, bacteriële aggregaten en andere ongewenste algengroei in aquaria, dankzij hun concurrentie om voedingsstoffen en de productie van antimicrobiële en antialgale verbindingen.
Bij ongewenste bacteriële of algengroei adviseren we altijd om het aantal toegevoegde stammen zo veel mogelijk af te wisselen om het effect te versterken (BEA synecho Mix, BEA Black Pro en BEA Red Pro).
Voeding voor zoöplankton en benthische organismen: Fytoplankton vormt een essentiële voedselbron voor zoöplankton en benthos, die op hun beurt van fundamenteel belang zijn als voedsel voor veel koralen, vissen en ongewervelden.
Daarnaast ondersteunt fytoplankton de groei en gezondheid van benthische organismen, tweekleppigen en andere filtervoeders. Deze dragen bij aan de stabilisatie van het systeem, verminderen voedingsstoffen en leveren regelmatig levend voedsel aan het systeem.
In systemen waarin de toevoer van voedingsstoffen moet worden beperkt en het systeem niet mag worden “vervuild”, adviseren we altijd om klassieke voedingsmiddelen te vervangen door levend fytoplankton en zoöplankton.
Bron van bioactieve moleculen: Talrijke fytoplanktonsoorten staan bekend om de productie van bioactieve verbindingen die gunstig zijn voor aquatische organismen.
Verschillende door fytoplankton geproduceerde moleculen vertonen immunostimulerende biologische activiteit en beschikken over antimicrobiële en antivirale eigenschappen.
Deze verbindingen versterken het immuunsysteem van mariene organismen en helpen een lage vrije bacteriële belasting in het water en een gezond microbioom van het systeem te behouden.
Meervoudig onverzadigde vetzuren, zoals EPA en DHA, zijn essentieel voor de neurologische en algemene gezondheid van mariene organismen. De enzymen die door verschillende fytoplanktonsoorten worden geproduceerd, verbeteren de vertering en opname van voedingsstoffen.
Ook de aanwezigheid van antioxidanten en fotoprotectieve pigmenten is belangrijk. Deze bieden bescherming tegen UV-schade en dragen bij aan het behoud van een levendige kleur van de dieren.
Conclusies
Een dosering van kwalitatief fytoplankton kan het systeem enorme voordelen bieden, vooral wanneer het regelmatig wordt toegediend en de stammen regelmatig worden afgewisseld.
De keuze van de juiste soorten en hun integratie in het voedings- en supplementatieschema kunnen een aanzienlijk verschil maken voor de gezondheid en het welzijn van onze dieren en voor de algemene gezondheid van het hele systeem. Het toevoegen van fytoplankton gaat verder dan eenvoudige voeding. Het draagt actief bij aan de stabiliteit en het evenwicht van het ecosysteem en wordt tegenwoordig beschouwd als een fundamentele aanvulling binnen alle geavanceerde natuurlijke beheertechnieken die aan de basis liggen van de BEA-protocollen.