FAQ fytoplankton: laten we enkele twijfels wegnemen!

Essentiële gids met veelgestelde vragen over het gebruik, de kweek en de voordelen van fytoplankton in de aquaristiek.

 

In jullie meststof geven jullie aan een eigen formule te gebruiken, maar onlangs ontdekte ik dat er volgens het FAO-protocol (Food and Agricolture Organization) slechts twee soorten meststof bestaan en dat variaties op de recepten niet mogelijk zijn. Wie heeft er gelijk?





Zoals eerder uitgelegd, ligt aan de basis van de ontwikkeling van onze meststof de wens om een innovatief product aan te bieden en zo de kloof te dichten tussen de behoeften van de grootschalige microalgenkweek in de industriële aquacultuur en die van de rifaquaristiek.



Laten we beginnen met te zeggen dat er geen FAO-protocol bestaat.


De handleiding waar waarschijnlijk ten onrechte naar wordt verwezen, is de “Manual on the Production and Use of Live Food for Aquaculture” of “Guide To The Production Of Live Food Organisms”.

Ondanks hun volledigheid en de kwaliteit van hun informatie gaat het om twee documenten (respectievelijk uit ’94 en ’88) die volledig zijn gewijd aan de ontwikkeling van aquacultuur in opkomende landen.


Het zijn uitstekende basiswerken om de grondbeginselen van het kweken van fyto- en zoöplankton te begrijpen, maar het blijven beslist verouderde teksten van een niveau dat ik voor onze sector onvoldoende zou noemen.


Je hoeft ze alleen maar allebei door te bladeren om onmiddellijk de ongegrondheid van deze bewering op te merken. Juist omdat ze bedoeld zijn voor de opleiding van technici in ontwikkelingslanden, leren ze ook het gebruik van landbouwmeststoffen en stalmest, met ruim tien verschillende recepten die volledig worden vermeld.


We plaatsen de links omdat het toch uitstekende handleidingen zijn voor iedereen die met het kweken van fyto- en zoöplankton wil beginnen.

https://www.fao.org/3/w3732e/w3732e06.htm#2.3.%20Algal%20production

https://www.fao.org/3/ab880e/ab880e00.htm

Voor zover ik heb gelezen, zijn silicaten ook essentieel voor het kweken van microalgen.


Klopt dat?

Hoewel talrijke potentieel schadelijke micro-elementen (vooral bij een teveel) essentieel zijn voor een goede ontwikkeling van algenculturen, is de toevoeging van silicaten nuttig (en in dat geval absoluut noodzakelijk) uitsluitend wanneer je diatomeeën kweekt.


De vaak voorkomende hoge silicateniveaus (en over het algemeen metalen zoals zink en koper) in de kweken zijn mede te wijten aan het feit dat er nog steeds ongeschikte kweekmedia worden gebruikt die niet voor deze sector zijn ontwikkeld.



 

Ik kweek alleen de Synecho-mix; meestal laat ik de cellen naar de bodem bezinken en gebruik ik alleen het «concentraat».

Het overgebleven water hergebruik ik altijd voor de volgende kweken. Doe ik dat goed?


Nee, dat wordt voornamelijk om twee redenen afgeraden:


Je berooft jezelf van al die opgeloste bioactieve moleculen die door algen worden geproduceerd (chemische oorlog en concurrentie tussen microalgen, antimicrobiële en antivirale stoffen, exopolysachariden enz.).


Het hergebruik van hetzelfde kweekwater veroorzaakt onevenwichtigheden en ophopingen van niet-opgenomen ionen, vooral wanneer meststoffen worden gebruikt die hiervoor niet geschikt zijn.

Als er geen geschikte meststof wordt gebruikt of de juiste wachttijden en oogstmomenten niet worden gerespecteerd, is het typisch om resten van koper en zink, silicaten en van elk ander ion aan te treffen dat niet door de cellen is opgenomen en in algenbiomassa is omgezet.


Bovendien veroorzaken de ophoping van algale katabolieten en bacteriële verontreiniging doorgaans vertragingen in de productie en bacteriële onevenwichtigheden, zowel in de kweek als bij het doseren in het systeem. Als u al langere tijd fytoplankton doseert dat in hetzelfde water is gekweekt, raden wij aan een ICP-analyse van het aquariumwater uit te voeren op zoek naar metaalverontreinigingen.



Mij is verteld dat levende fytoplankton in het aquarium afsterft en nergens toe dient, en dat geconcentreerde fytoplankton beter is.


Klopt dat?



Wij vinden het onbegrijpelijk en reactionair om twintig jaar lang vast te houden aan een kruistocht tegen microalgen, ondanks het feit dat hun gebruik en potentieel inmiddels meer dan bekend en breed erkend zijn.


Het doel van het doseren van levende fytoplankton gaat veel verder dan alleen de voedingsfunctie; dat is inmiddels ruimschoots aangetoond en uitgebreid verifieerbaar.

Vaak wordt aangeraden het te doseren om een uit balans geraakt systeem opnieuw in evenwicht te brengen, als ondersteuning tijdens een behandeling of om een algale/bacteriële woekering te bestrijden.


Het gebruik ervan bij het opkweken van larven met de groewatertechniek heeft tot grotere vooruitgang geleid, zowel in de aquacultuur als in de aquariumsector.


Het antwoord hangt af van het doel waarvoor men het wil gebruiken: het gaat om twee totaal verschillende producten.

Als het doel uitsluitend voeding is, als men de fosfaten nauwkeurig wil bijsturen of het systeem eenvoudigweg wil vervuilen, zijn concentraten veel doeltreffender.


Als het doel daarentegen is om het systeem in evenwicht te brengen en te ondersteunen, de biodiversiteit en concurrentie te vergroten en biologische bestrijding te bevorderen, zijn levende culturen (die niet chemisch of mechanisch zijn behandeld) absoluut de beste keuze.




 

Waarom hebben jullie het nooit over Spirulina? En over Nanno?



Wat Nannochloropsis betreft: ondanks haar rol in de professionele aquacultuur bespreken (en kweken) wij haar om verschillende redenen niet, maar voornamelijk omdat:

• Wij beschouwen het vanuit voedingsoogpunt niet als vergelijkbaar met de vele andere kweekbare soorten.
• De celgrootte is echt veel te klein.
• Het verdraagt ook de aanwezigheid van verontreinigingen, een teveel aan voedingsstoffen of ongeschikte kweekparameters.

De overmatige stabiliteit (en eenvoud) van de kweek zorgt ervoor dat het product vaak van lage kwaliteit is.



Wat Spirulina betreft, waarvan de rol in de aquacultuur uiterst marginaal is en vrijwel uitsluitend beperkt blijft tot de aanwezigheid ervan als ingrediënt in voer, zijn de fundamentele problemen dezelfde: verontreinigingen, stabiliteit, organoleptische kwaliteit, formaat (buitensporig groot voor de overgrote meerderheid van de doelorganismen).



Daar komt nog bij dat het een zoetwatersoort is en het systeem absoluut niet koloniseert, in tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd. 
Als we daarentegen de (zeldzame) zoutwatersoorten bekijken, is kolonisatie van het systeem absoluut niet wenselijk: een groot deel ervan vormt vlokken die sterk lijken op de klassieke cyanobacteriën die we allemaal kennen.


Kortom, ook hier besteden we liever onze aandacht aan meer innovatieve en veelbelovende soorten.

 

Is
 het waar dat geconcentreerd fytoplankton levend blijft?


Dat hangt ervan af; er bestaan veel verschillende technieken om fytoplankton te concentreren.
Er bestaan enkele “milde” technieken waarmee de cellen intact en levensvatbaar blijven zonder ze te beschadigen.


Tot de minder agressieve concentratietechnieken behoren sedimentatie (de meest natuurlijke en zachtste techniek voor de cellen, maar ook de langzaamste en minst efficiënte), flocculatie en flotatie (helaas zijn vlokmiddelen en flotatiemiddelen vaak relatief schadelijke chemicaliën) en ten slotte membraan-ultrafiltratie.


Helaas is hun efficiëntie echter uiterst laag en wordt doorgaans de voorkeur gegeven aan technieken die beter aansluiten bij de industriële behoeften.


Daarentegen zijn centrifugatie, vriesdrogen en spraydrogen uiterst efficiënte technieken en worden ze daarom door de industrie geselecteerd, maar in de overgrote meerderheid van de gevallen beschadigen ze de cellen onherstelbaar, waardoor het product uitsluitend vanuit voedingsoogpunt bruikbaar is.


Om kort te zijn en de vraag zonder al te veel overwegingen te beantwoorden: om de daadwerkelijke levensvatbaarheid van de cellen in een willekeurig concentraat te controleren, volstaat het om ze onder de juiste omstandigheden opnieuw te kweken en hun groei te controleren.

Kan de dosering van fytoplankton worden geautomatiseerd?


Ook dat hangt ervan af.


Bij producten in geconcentreerde vloeibare suspensie volstaan de bewaarmethode of de conserveermiddelen in het mengsel doorgaans om het product voldoende geconserveerd te houden. Toch raden we altijd aan om producten te gebruiken die specifiek voor dit doel zijn ontwikkeld.


Bij levend fytoplankton komen besmettingen van de kweek en ongewenste proliferatie in de leidingen daarentegen veel vaker voor. We raden daarom af om het rechtstreeks op de reactor aan te sluiten.


In beide gevallen kan de dosering worden geautomatiseerd, op voorwaarde dat de hygiënische voorschriften worden nageleefd door slangen en vaten regelmatig te steriliseren en passende technische maatregelen te treffen.


Zo kan bijvoorbeeld het gebruik van kleppen en timers voor het spoelen van de slang worden overwogen, evenals magneetroerders om de cellen in suspensie te houden of kleine speciale koelsystemen.




Klopt het dat fytoplankton niet in de koelkast mag worden bewaard?


Nee, fytoplankton wordt juist in de koelkast bewaard om de cellen langer levensvatbaar te houden. 
Deze methode wordt zowel in laboratoria als voor praktische toepassingen algemeen gebruikt, omdat ze de stofwisselingsprocessen van de cellen vertraagt en hun levensvatbaarheid verlengt.


Bewaring bij lage temperaturen, doorgaans tussen 4 en 8 °C, is ideaal voor middellange tot lange perioden, over het algemeen tot enkele maanden, afhankelijk van de soort fytoplankton en de specifieke bewaaromstandigheden. 





Mij is verteld dat het zelfs in de koelkast niet langer dan 2 weken houdbaar is.

Klopt dat?

We hebben moederculturen 6 maanden zonder schudden in de koelkast bewaard; eenmaal opnieuw op kweek gezet, groeiden ze allemaal zonder enig probleem verder.


Met de nodige voorzorgsmaatregelen kunnen ze ook veel langere tijd gekoeld worden bewaard.


Voor het invriezen zijn daarentegen cryoprotectieve middelen nodig, zoals glycerol of dimethylsulfoxide (DMSO), om de cellen tijdens het invriezen te beschermen, geschikte houders voor het monster, bijvoorbeeld cryovials, en vloeibare stikstof voor snel invriezen en bewaren bij extreem lage temperaturen (-196 °C).

Het is belangrijk om de concentratie van het cryoprotectieve middel en de afkoelsnelheid te optimaliseren om de overleving van de cellen na het ontdooien te maximaliseren.


Dit zijn geen behandelingen die kunnen worden uitgevoerd zonder uiterst kostbare laboratoriumapparatuur; doorgaans gaat het om eenvoudig invriezen, waardoor de cellen echter niet levensvatbaar blijven.



Ik heb het fytoplankton dat in de koelkast was bewaard geopend en het rook naar zwavel. Moet ik het weggooien?


Nee, als alle cellen weer in suspensie komen en er geen grote hoeveelheid afval zichtbaar is, is een verandering in de geur van het fytoplankton over het algemeen niet ernstig en betekent dit niet automatisch dat de kweek moet worden weggegooid.


Niet alle microalgen hebben in kweek of na bewaring een aangename geur; sommige worden juist gekenmerkt door geuren die voor bepaalde mensen uitgesproken onaangenaam kunnen zijn.

Afhankelijk van de soort, het type kweek, het groeistadium, de aanwezige additieven en de bewaarmethode kan de geur van een kweek aanzienlijk variëren.


Bovendien veroorzaakt de natuurlijke en geleidelijke afbraak van dierlijke en plantaardige eiwitten de productie van kleine hoeveelheden waterstofsulfide.


Onze hoge gevoeligheid voor het molecuul en de extreem lage geurdrempel zorgen ervoor dat de kenmerkende zwavelgeur kan worden waargenomen, zelfs bij zeer lage en volkomen onschadelijke gasconcentraties.


Dit natuurlijke proces hoeft geen reden tot bezorgdheid te zijn; het is het duidelijke teken dat de cultuur leeft en dat er geen bacteriostatische middelen, conserveringsmiddelen of chemische stoffen zijn gebruikt om deze natuurlijke processen te onderbreken.

Mijn fyto heeft een vreemde kleur; hoe kan ik zien of het nog leeft?

Om te controleren of een cultuur nog bruikbaar is, hoeft u deze alleen krachtig te schudden en vervolgens tegen het licht te houden:
 de cultuur moet helder zijn, er mag geen overmatige hoeveelheid afval en vaste deeltjes aanwezig zijn, de cellen moeten allemaal weer in suspensie komen en de cultuur moet weer een mooie, intense kleur krijgen..


De cellen moeten lang genoeg in suspensie blijven; hoewel sommige soorten de neiging hebben snel neer te slaan, gaat het altijd om enkele minuten.


Als het water na 5 minuten kristalhelder is en alle cellen als gelatineachtige of stoffige klonten op de bodem zijn neergeslagen, heeft het product zijn werkzaamheid verloren en kan het worden afgevoerd.


Bij culturen die door bedrijven uit de sector worden geproduceerd, moet u absoluut niet op de kleur afgaan; het is een te variabele parameter om deze als indicator voor de vitaliteit van een cultuur te beschouwen.


Verschillende soorten kunnen onderling verschillende kleuren hebben, maar ook binnen dezelfde soort kunnen spectaculaire variaties worden waargenomen.


Afhankelijk van de omstandigheden en de kweektechniek, de celdichtheid, het ontwikkelingsstadium en de duur van de suspensie kan de kleur van eenzelfde cultuur variëren van flessengroen via strogeel tot intens rood.


Anders ligt het bij thuisculturen: we hebben vaak strogeel gekleurde Nanno-culturen met een duidelijk stikstoftekort gezien die als T-ISO werden verkocht, of als “wit fytoplankton” volledig gecrashte culturen die door een bacteriële explosie waren overwoekerd..


Ik nodig u uit om de juistheid van “vreemde” beweringen te controleren door voorlichtingsteksten te lezen en deze met de community te bespreken.

Is het mogelijk om te veel fyto te doseren?


Nee. Dat is vrijwel onmogelijk.


Het is een levend product dat vitaal blijft zodra het in het systeem is geïntroduceerd.


Daardoor vervuilt het water niet zoals een concentraat dat zou doen en blijft het actief totdat het door afschuiming wordt verwijderd of door een filterend organisme wordt vastgehouden.


Anders ligt het bij pas ingerichte aquaria met synthetische materialen en absolute steriliteit; in dat geval is het, tenzij het doel juist is om het systeem op te starten met de techniek van groen water, af te raden om te veel fytoplankton in één keer toe te voegen.


Het systeem heeft nog geen populatie die groot genoeg is om het volledig te verbruiken en als er een bijzonder sterke stam wordt toegevoegd, bestaat het risico op een aanhoudende vertroebeling van het water, vergelijkbaar met een bacteriële bloei
.

Als er in het aquarium een bloei van fytoplankton optreedt, volstaat het om de uv-lamp enkele dagen in te schakelen; we raden iedere liefhebber ten zeerste aan over zo’n voorziening te beschikken, zodat deze indien nodig kan worden gebruikt.


Ook nat afschuimen kan helpen.




Afschuimer aan of uit? Beter overdag of ’s nachts doseren?

Afschuimer uitgeschakeld (indien mogelijk ook een uurtje).


Wat de dosering betreft, kan het worden toegediend bij het uitschakelen van de verlichting om het gebruik als voedsel te bevorderen of bij het inschakelen ervan om de export van voedingsstoffen, chemische oorlogvoering en concurrentie met andere algen te bevorderen.




Kan het samen met andere producten worden gedoseerd? Met welke niet?


Er zijn geen doseringsbeperkingen met een van onze producten en het kan als basis worden gebruikt bij de bereiding van voedingsmengsels.


We raden echter af om het samen met vlokmiddelen zoals BEA Resolve te doseren, omdat die de doeltreffendheid en de persistentie ervan in suspensie zouden verminderen.


In dat geval is het beter te wachten tot de Resolve zijn werking heeft voltooid en het water weer kristalhelder is.




 

Waarvoor dient het afwisselen van de dosering van de verschillende stammen?


De verschillende fytoplanktonstammen hebben verschillende functionele, metabolische en nutritionele kenmerken.


Door de ingevoegde stammen zoveel mogelijk af te wisselen wordt het hele systeem op meerdere niveaus geholpen: een hoge biodiversiteit zorgt voor een betere doeltreffendheid bij de metabolische concurrentie en chemische oorlogvoering, een grotere variatie in celgrootte en dus in de organismen die zich ermee zullen voeden, en een grotere synergie tussen de geïntroduceerde bioactieve moleculen.


Wat de toediening betreft, kunnen de verschillende producten zowel om de dag als tegelijk worden toegediend door ze te mengen.


Wat de doseringen betreft, raden we altijd aan deze af te stemmen op het aquarium: als we meerdere stammen tegelijk willen doseren, raden we aan te beginnen met de totale hoeveelheid voor de dosering van één enkele stam en deze vervolgens geleidelijk te verhogen tot de totale dosering.


Als we bijvoorbeeld green, synecho, black en red in een aquarium van 200 liter willen doseren, hebben we twee oplossingen, afhankelijk van het metabolisme van het systeem.


• In een jong aquarium of een aquarium met een traag metabolisme doseren we 200 ml van de verschillende stammen, waarbij we ze dagelijks afwisselen of 50 ml van elk van de 4 stammen mengen
.

• In een aquarium met een hoog metabolisme kunnen we de dosering van de verschillende stammen daarentegen geleidelijk verhogen, tot aan de absorptiegrens van het systeem.