Het geheime leven van het rif: de rollen van benthos en zoöplankton.

Tweede Hoofdstuk

Habitat en Aanpassingen

Zoöplankton komt voor in een breed scala aan aquatische omgevingen, van het oppervlak tot de diepzee. Om te overleven in deze verschillende habitats heeft zoöplankton unieke aanpassingen ontwikkeld, zoals mechanismen om de drijfvermogen te regelen en geavanceerde zintuiglijke systemen om voedsel te zoeken of roofdieren te ontwijken.
Zoöplankton speelt een fundamentele rol in aquatische ecosystemen.
Het is een sleutelcomponent van de mariene voedselketen, maar tegelijkertijd neemt het actief deel aan de nutriëntenkringloop en heeft het een zeer significante impact op de dynamiek en gezondheid van de ecosystemen waarin het leeft.

Nu we wat duidelijkheid hebben gebracht in de definities, bekijken we het praktische aspect.
De introductie van benthische fauna en zoöplankton in het systeem is gericht op voornamelijk 3 fundamentele doelen:

1. Strategieën voor biologische bestrijding van plagen
2. Kolonisatie van substraten en bezetting van biologische niches
3. Afvoer van afval en vermindering van nutriënten
4. Voedingsfunctie

Strategieën voor biologische controle in het koraalrif zeeaquarium: competitie en ecologisch evenwicht.

De natuurlijke beheersing van plagen in een koraalrif zeeaquarium vereist een zorgvuldige biologische aanpak, waarbij gebruik wordt gemaakt van de natuurlijke relaties tussen verschillende soorten.
De aanwezigheid van specifieke benthische organismen en zoöplankton kan aanzienlijk helpen bij het beheersen en beperken van de groei van cyanobacteriën, bacteriële aggregaten en ongewenste algengroei.

 

Het grazen

In de context van de mariene biologie verwijst de term "grazing" (begrazing) naar de handeling van voeden door organismen die algen, micro-organismen en algale/bacteriële biofilms consumeren die aanwezig zijn op de oppervlakken van de substraten die ze koloniseren.
Deze praktijk is essentieel om het evenwicht van mariene ecosystemen te behouden en kan verschillende ecologische implicaties hebben en een grote invloed uitoefenen op de structuur van aquatische gemeenschappen.

Dankzij het “grazing” houden benthische algeneters zoals weekdieren, kreeftachtigen en stekelhuidigen de vaste substraten schoon en geventileerd, houden ze de algpopulaties onder controle, voorkomen ze overmatige groei en verwijderen ze voortdurend de algale/bacteriële biofilms die zich op rotsen en zand vormen.

Dit evenwicht voorkomt overmatige kolonisatie van substraten door ongewenste algen en micro-organismen die dikke biofilms vormen, die anders koralen zouden kunnen verstikken en biologische onevenwichtigheden in het systeem zouden kunnen veroorzaken.
Hun werking voorkomt dus de dominantie van bepaalde soorten algen, flagellaatprotozoa en bacteriën met een te snelle groei, waardoor een grotere biodiversiteit mogelijk wordt en de stabiliteit van het aquarium wordt bevorderd.
“Grazing” helpt ook bij het correcte verloop van de nutriëntenkringlopen in een marien ecosysteem.
Organismen die zich voeden met algen en bacteriële biofilms dragen bij aan de afbraak van dit materiaal en het recyclen van nutriënten, waardoor deze beschikbaar worden voor andere organismen in het ecosysteem.

 

Kolonisatie van substraten en bezetting van biologische niches

 

In het koraalrif zeeaquarium zijn de kolonisatie van substraten en de juiste bezetting van ecologische niches fundamentele processen om de gezondheid en stabiliteit van het ecosysteem te waarborgen.
Een effectieve kolonisatie van de rotsen door benthische fauna bestrijdt actief de aanwezigheid van algale aanslag en bacteriële aggregaten.
Aangezien veel aquaria momenteel (en in de toekomst nog meer) worden opgestart met steriel zand en rotsen, krijgen deze processen een nog grotere betekenis.

Organismen zoals wormen, kleine kreeftachtigen en andere benthische ongewervelden spelen een cruciale rol bij de bioturbatie en het transport van nutriënten binnen de substraten.
Dit absoluut fundamentele proces verbetert de beluchting van de substraten, de nutriëntenkringloop en voorkomt de vorming van gevaarlijke anoxische zones.

Evenzo is de kolonisatie van het substraat en de bezetting van ecologische niches door nuttige organismen essentieel voor de bestrijding van ongewenste organismen.
Een grote biodiversiteit van organismen die verschillende ecologische niches bezetten zorgt voor een betere verdeling van de hulpbronnen, betere biologische bestrijding en een betere afvoer van organische nutriënten.

Bovendien helpt de bezetting van specifieke ecologische niches door bepaalde organismen om de populatie van talrijke ongewenste algale en bacteriële soorten op natuurlijke wijze te beheersen, waardoor overmatige proliferatie en kolonisatie van het hele systeem wordt voorkomen.
Een rijkelijk gekoloniseerd substraat biedt een stabielere en veerkrachtigere omgeving die beter kan reageren op eventuele onevenwichtigheden.

Afvoer van afval en vermindering van nutriënten.

Zoals u weet is een van de belangrijkste aspecten bij het beheer van een koraalrif zeeaquarium de controle van nutriënten.
Ook hier is een correcte kolonisatie van substraten fundamenteel, vooral in de eerste fasen van de nutriëntenkringloop, wanneer organisch afval nog in de vorm van organische resten aanwezig is.

Macro-, meso- en microbenthos spelen een sleutelrol in deze fase van de nutriëntenkringloop.
Deze organismen breken organisch afval af en zetten het om in eenvoudigere vormen die door andere bewoners van het aquarium kunnen worden gebruikt.
Dit afbraakproces is essentieel voor de natuurlijke cycli van de omzetting van organisch materiaal en versnelt de eerste transformaties, waardoor het latere werk van bacteriën en het filtersysteem wordt vergemakkelijkt.

Vast organisch deeltje wordt daarentegen vastgehouden en gebruikt door filteraars en detritivoren.

Door zich te voeden met zwevende deeltjes en afval dragen ze actief bij aan de omzetting van zwevende biomassa en verminderen ze de aanwezigheid van ontbindende organische resten.
Ook deze organismen, waaronder sponzen, tweekleppigen, wormen en vele andere ongewervelden, zijn essentieel om de nutriëntenbelasting in het aquarium te verminderen voordat deze worden gemineraliseerd en omgezet in nitraten en fosfaten.

 

Voedingsfunctie

Last but not least, de voedingsfunctie van benthos en zoöplankton.

We weten allemaal dat de koralen die gewoonlijk in onze systemen worden gehouden, kunnen rekenen op zowel een autotroof metabolisme (dankzij de symbiose met zoöxanthellen) als op een heterotroof metabolisme, door predatie op zoöplankton.
In de natuur bevinden koralen zich elke nacht in een bruisend bad van kleine planktonische organismen, met een moeilijk voor te stellen dichtheid.
Deze "regen" van zoöplankton in het oppervlaktewater is een natuurlijk fenomeen dat bekend staat als de dagelijkse verticale migratie, waarbij enorme hoeveelheden zoöplankton bij zonsondergang naar het oppervlak opstijgen.
In een koraalrif zeeaquarium vervullen zoöplankton, benthos en larven van benthische organismen een vergelijkbare voedingsrol als in de natuur, en zijn ze uitstekende voedselbronnen voor zowel koralen als vissen.
Zoöplankton vormt een uiterst voedzame bron van nutriënten voor veel bewoners van het aquarium.
Evenzo zijn veel benthische organismen en vooral hun larven een essentieel onderdeel van het dieet van talrijke vissen en ongewervelden, zowel in de natuur als in een rifaquarium.

De constante aanwezigheid van zoöplankton en larven van benthische organismen helpt de dynamiek van de natuurlijke omgeving te repliceren, door de organismen een gevarieerd en compleet dieet te bieden.

Deze biodiversiteit helpt ook om te voldoen aan de verschillende voedingsbehoeften van specifieke soorten, en bevordert de groei en weerstand van zowel koraalkolonies als planktonetende organismen met bijzondere voedingsgewoonten zoals kleine Gobiden, Signatiden of Callionomiden.